Belgische poolreizigers trotseren de elementen voor Cryosat 2

Aan het werk op Austfonna
20 april 2007

De combinatie is ongewoon: een internationaal team van onderzoekers in Svalbard, Noorwegen en twee Belgische poolonderzoekers die te voet het Noordpoolgebied doorkruisen. Wat hebben ze gemeen? Beide teams ondersteunen ESA’s ijsmissie Cryosat.

De twee teams maken deel uit van een gezamenlijke inspanning om vanaf de grond en vanuit de licht vitale gegevens te verzamelen ter ondersteuning van de Cryosat-missie.

Cryosat 2 moet in 2009 gelanceerd worden en zal nauwkeurige informatie verzamelen over de veranderende dikte van de ijsmassa op zee en op het land in de poolgebieden van onze planeet. De satelliet moet een aantal belangrijke vragen helpen beantwoorden in verband met de gevolgen van de klimaatsverandering voor de poolstreken.

De missie is een technologisch hoogstandje wanneer men bedenkt dat de satelliet met een snelheid van 25.000 kilometer per uur op een hoogte van 717 kilometer boven het aardoppervlak rond onze planeet raast en toch in staat is veranderingen van slechts enkele centimeter per jaar in de dikte van het ijs te meten. Cryosat zal dat met behulp van zijn bijzondere radaraltimeter SIRAL doen.

Met deze doelstellingen voor ogen en gezien het belang van deze uiterst nauwkeurige metingen is het niet verbazingwekkend dat ESA zich heel wat moeite getroost om ervoor te zorgen dat de gegevens van Cryosat 2 zo nauwkeurig mogelijk zullen zijn.

Arctic Arc: Belgen op de Noordpool

CryoSat
ESA's ijsverkenner Cryosat

De Arctic Arc expeditie van de twee Belgische onderzoekers Alain Hubert en Dixie Dansercoer maakt deel uit van het International Polar Year. Ze ‘stapten’ op 1 maart op het zee-ijs langs de kust van Siberië en hebben tot nu toe een indrukwekkende afstand van 2500 kilometer afgelegd, elk een 130 kilogram zware slee voorttrekkend met voorraden en apparatuur.

Tijdens hun tocht leveren de twee stoutmoedige verkenners een belangrijke bijdrage aan de voorbereiding van de missie Cryosat 2 door regelmatig de diepte van de sneeuwlaag te meten.

De gegevens zullen op hun beurt gebruikt worden door onderzoekers om voorspellingen te doen met bestaande klimaatmodellen. Ze dienen ook als input voor methoden waarmee de nauwkeurigheid van kaarten van de dikte van het zee-ijs op basis van gegevens van Cryosat 2 kan verbeterd worden.

Making snow-depth measurements during the Arctic Arc expedition
Metingen van de sneeuwdiepte tijdens de Arctic Arc expeditie

"We gaan goed vooruit", vertelde Alain Hubert enkele dagen geleden via de satelliettelefoon."

"We bevinden ons nu slechts 160 kilometer van de Noordpool en voeren regelmatig metingen uit van de sneeuwdikte. Soms zijn de omstandigheden bijzonder moeilijk wegens de koude en de harde wind. Maar we denken dat de inspanning loont en we gaan ermee verder."

Cryovex 2007

The ground measurements team
Het team dat metingen aan de grond uitvoert

Terwijl Alain en Dixie het Noodpoolgebied doorkruisen zijn onderzoekers uit Duitsland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk actief in de noordelijke archipel Svalbard (Spitsbergen) van Noorwegen. Op donderdag 12 april werd een ploeg van acht onderzoekers per helikopter overgebracht naar de afgelegen Austfonna ijskap.

Als onderdeel van de CryoVex 2007 campagne zullen ze gedurende een maand kriskras over de ijslaag de eigenschappen van de sneeuw en het ijs onderzoeken. De omstandigheden aan de grond zijn vaak moeilijk, met hoge windsnelheden en lage temperaturen.

Het resultaat is dat de instrumenten en de apparatuur het soms laten afweten, zo zegt de leider van het grondteam Jon Ove Hagen van de universiteit van Oslo.

An aerial view of Svalbard
Svalbard vanuit een vliegtuig

"We verplaatsen momenteel ons team van het depot aan de voet van de Austfonna ijskap naar de top. Zo kunnen we onze metingen aan de grond beginnen en die vanuit de lucht ondersteunen," vertelde Jon Ove op 16 april.

"Slecht weer en een kapotte skidoo zijn zaken waarmee we rekening moeten houden bij het begin van de metingen."

Metingen in de lucht

Dornier 228 – the CryoVex 2007 airborne platform
He vliegtuig Dornier 228, dat dienst doet als platform voor CryoVex 2007

Terwijl op de grond wordt geëxperimenteerd, gebeuren er ook metingen in de lucht door het Alfred Wegner Institute (AWI). Aan boord van het Dornier 228-vliegtuig bevindt zich het instrument ASIRAS, een versie voor vliegtuigen van de radaraltimeter aan boord van Cryosat 2.

Door de meetgegevens in de lucht te vergelijken met metingen aan de grond kunnen onderzoekers nieuwe methoden testen en verifiëren voor het meten van veranderingen in de dikte van het ijs, alvorens Cryosat 2 wordt gelanceerd.

Illustration of airborne radar altimeter ice cap data
Illustratie van metingen van de ijskap met een radaraltimeter aan boord van een vliegtuig

"De eerste vlucht met ASIRAS ziet er goed uit", vertelt Veit Helm van het AWI.

"Van zodra de weersomstandigheden goed zijn en de grondteams zich op hun plaats bevinden, kijken we ernaar uit onze wetenschappelijke vluchten te ondernemen en onze handen uit de mouwen te steken bij de verwerking en de analyse van de gegevens van de vliegtuigradar boven Austfonna."

"Eén fascinerend aspect van dit werk is dat de campagne ons werkelijk in staat stelt een blik naar de toekomst te richten en te zien wat Cryosat 2 na zijn lancering zal waarnemen en meten."

Uitdaging

De radar aan boord van het vliegtuig zal nog tot 24 april operationeel zijn en de grondteams zullen op de ijskap blijven tot begin mei. Wanneer de campagne op zijn einde loopt zal het een uitdaging zijn de grote hoeveelheden gegevens te analyseren om de toekomstige metingen van Cryosat 2 te kunnen karakteriseren en verbeteren.

Alleen met dergelijk nauwgezet werk zal het mogelijk zijn de dikte van het ijs vanuit de ruimte met een nauwkeurigheid van enkele centimeters te meten. Dat zal op zijn beurt leiden tot een beter begrip van de gevolgen van de veranderingen van het klimaat voor de poolgebieden.

Meer informatie

Malcolm Davidson
ESA CryoSat 2 Validation Manager
Malcolm.Davidson@esa.int

Copyright 2000 - 2014 © European Space Agency. All rights reserved.