26 Juni 2012

Na een missie van ruim zes maanden zal ESA-astronaut André Kuipers later deze week het internationale ruimtestation ISS verlaten. Maar voordat André zijn koffers pakt, rondt hij nog wel even zijn laatste experimenten af.

Bij een van zijn laatste experimenten aan boord van het ISS neemt André een kijkje naar de manier waarop het menselijk lichaam zichzelf warm houdt. Want dat ons lichaam continu een temperatuur van 37º Celsius aanhoudt, daar denken we doorgaans helemaal niet bij na. Terwijl dat juist heel bijzonder is.

Aanpassingsvermogen

Een rondje joggen. Een bezoekje aan de sauna. Of de keer dat je jas vergat terwijl het buiten heel erg koud was. In al die situaties zorgt het lichaam voor een constante temperatuur. Het past zichzelf telkens weer aan. Bloedvaten zetten uit of trekken samen en we zweten om warmte af te voeren.

Op aarde gebruikt ons lichaam convectie om af te koelen: als vloeistoffen en gassen warmer worden, worden ze minder dicht, waardoor hitte wegstroomt van ons lichaam. Maar in de ruimte kan er geen convectie plaatsvinden. Daarom is het bijzonder dat het lichaam van een astronaut zich ook in de ruimte aanpast aan zijn omstandigheden en dat de astronauten het niet te warm krijgen.

Thermolab

Het Thermolab-onderzoek volgt de temperatuur van de astronauten tijdens lange missies. Het project geeft zo meer inzicht in de manier waarop ons lichaam werkt en hoe het zich aanpast aan gewichtsloosheid.

Omdat het op niveau blijven van temperatuur ook ontzettend belangrijk is tijdens het sporten, houden wetenschappers op aarde André en zijn colleges nauwgezet in de gaten. Niet alleen tijdens het sporten, maar ook tijdens de rustperiodes. Het experiment wordt uitgevoerd in combinatie met NASA-onderzoek waarbij gekeken wordt naar maximale zuurstofinname voor astronauten die gebruik maken van de hometrainer aan boord van het ISS.

Temperatuur meten

Het gebruiken van een normale thermometer in de ruimte is niet alleen tijdrovend, maar ook erg onpraktisch. In plaats daarvan heeft André twee sensoren op zijn voorhoofd en borst, die zijn temperatuur continu in de gaten houden.

De sensoren werd in 2009 voor het eerst gebruikt door ESA-astronaut Frank De Winne. Daarna werden de sensoren gebruikt tijdens de Mars500-missie, om te meten hoe afhankelijk de lichaamstemperatuur is van het dag- en nachtritme van de mens.

Nut op aarde

Ziekenhuizen hebben al interesse getoond in de apparaten die gebruikt worden binnen Thermolab. Door de lichaamstemperatuur van patiënten te volgen kunnen eerder waarschuwingen gegeven worden als de toestand van de patiënt in kwestie verslechterd. En omdat het systeem zijn metingen aan de buitenkant van het lichaam verricht is hij hygiënischer en gemakkelijker te gebruiken.

Landing

André Kuipers en zijn mede-bemanningsleden zullen zondag 1 juli landen om 10.15 uur Nederlandse tijd. Bekijk de landing live via ESA TV en volg André's blog tijdens zijn laatste weken van de PromISSe-missie.