Belgisch-Canadese samenwerking bij onderzoek atmosfeer

De atmosfeer van de aarde, gezien vanuit het internationaal ruimtestation ISS
4 december 2006

Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) en het Atmospheric Science and Technology Directorate van Environment Canada gaan samenwerken bij het voorspellen van de luchtkwaliteit en vervuiling.

De ondertekening van de overeenkomst gebeurde in aanwezigheid van Prins Filip en het federaal Ministerie van Wetenschapsbeleid door vertegenwoordigers van beide onderzoeksinstituten op 9 november 2006.

Het gaat om een verklaring tot nauwe samenwerking op het vlak van de atmosfeerchemie. Dankzij de uitwisseling van wetenschappelijke en operationele expertise willen de onderzoekers in 2009 komen tot een aantal diensten voor de samenleving.

GEOSS en GMES

Industriële vervuiling

Heel concreet gaat het over afgeleide producten als:

  • Verbeterde voorspelling van de luchtkwaliteit;
  • Chemische voorspellingen in de troposfeer (van 0 tot ongeveer 15 km hoogte) en de stratosfeer (van 15 tot ongeveer 50 km hoogte);
  • Analyses op lange termijn van troposferische vervuiling en schade aan landbouwgewassen;
  • Het controleren van de uitstoot van broeikasgassen en chemische samenstellingen die een belangrijke rol spelen in ozonafbrekende processen;
  • Voorspelling (drie dagen) van de UV-index

Het onderzoek kadert binnen het Global Earth Observation System of Systems (GEOSS) en in het bijzonder de Europese bijdrage Global Monitoring for Environment and Security (GMES).

Eén van de ondersteunende Europese projecten is PROMOTE, dat reeds in 2005 begon met de ontwikkeling van een reeks diensten voor de hele bevolking en voor professionals. Door de ondertekening van het memorandum verklaren de betrokken partijen dit soort producten en diensten gezamenlijk te zullen ontwikkelen.

Doorgedreven samenwerking

Schematic diagram of the Earth's Atmosphere
De verschillende lagen in de atmosfeer van de aarde

België is lid van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA, terwijl Canada aan een aantal ESA-projecten deelneemt onder de vorm van samenwerkingsakkoorden. Dit motiveert de twee landen om samen nieuwe producten te ontwikkelen, die gebaseerd zijn op satellietgegevens. In 2005 werkten beide onderzoekinstellingen al samen aan een ESA-project op het vlak van atmosfeerchemie. Dat willen ze nu uitbreiden tot een nog meer doorgedreven samenwerking.

Het BIRA heeft reeds in huis ontwikkelde technieken voor atmosfeeronderzoek ter beschikking, dat het kan uitbreiden naar andere atmosferische lagen. Er bestaat binnen het instituut een belangrijke activiteit van modellering en voorspelling op korte termijn van de evolutie van de ozonlaag.

Zo analyseert BASCOE satellietmetingen voor het maken van dagelijkse wereldwijde voorspellingen voor de ozonlaag. De dienst werkt ook operationeel, zoals het geval was tijdens de operationele fase van het ruimte-experiment MIPAS aan boord van ESA's aardobservatiesatelliet Envisat.

MIPAS bekijkt sporengassen (via metingen van gasspectra) in de atmosfeer, die een belangrijke rol spelen in de scheikunde van de dampkring. Dankzij de samenwerking met de Canadezen kunnen de wetenschappers het systeem gaan uitbreiden van de stratosfeer (de laag waar de ozonlaag zich bevindt) naar de troposfeer (de onderste laag in de atmosfeer met de lucht die we inademen).

naar informatie van het BIRA

Achtergrond: het BIRA

Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie

Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) vormt samen met het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) en de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) de zogenaamde Ruimtepool en bevindt zich aan de Ringlaan te Ukkel.

Het BIRA verwerft wetenschappelijke en technologische deskundigheid op het vlak van de fysica en chemie van atmosferen en de invloed van de zon hierop en wordt hiervoor internationaal bijzonder gewaardeerd.

Atmosferen? De term staat in het meervoud omdat het niet alleen gaat over de atmosfeer van onze eigen planeet aarde, maar ook over die van andere planeten en kometen.

Meer informatie

Artist's impression of Envisat
ESA's aardobservatiesatelliet Envisat

Tim Somers
tel.: 02/373.67.35
tim.somers@aeronomie.be

Copyright 2000 - 2014 © European Space Agency. All rights reserved.