„Tęcza” na planecie Wenus
W atmosferze planety Wenus, najbliższego sąsiada Ziemi, sonda Venus Express zauważyła glorię, czyli zjawisko przypominające tęczę. Po raz pierwszy udało się w pełni uchwycić takie zdarzenie na innej planecie.
Zjawiska, takie jak tęcze czy glorie zachodzą wtedy, gdy światło słoneczne pada na znajdujące się w chmurach krople - cząsteczki wody w przypadku Ziemi. O ile łuk tęczy rozciąga się na całej szerokości nieba, o tyle glorie są zazwyczaj dużo mniejsze i przybierają kształt kolorowych, koncentrycznych pierścieni wokół jasnego rdzenia.
Można je zobaczyć tylko wtedy, gdy obserwator znajdzie się pomiędzy Słońcem i odbijającymi światło cząsteczkami w chmurach. Na Ziemi często można zobaczyć glorie z samolotów. Pojawiają się wokół cienia samolotu na chmurach poniżej lub wokół cieni alpinistów pośród zamglonych szczytów górskich.
Gloria może pojawić się, gdy zostaną spełnione dwa parametry - cząstki tworzące chmurę będą sferyczne i w postaci kropelek cieczy, a także wszystkie będą podobnej wielkości.
Zakłada się, że atmosfera Wenus zawiera krople bogate w kwas siarkowy. Naukowcy mieli nadzieję na obserwację glorii przy pomocy sondy Venus Express, aby dokładnie określić właściwości cząsteczek tworzących chmury. W tym celu obserwowali je, kiedy Słońce znajdowało się dokładnie za sondą i udało się.
24 lipca 2011 roku zauważono glorię na zdjęciach górnych warstw chmur Wenus na wysokości 70 km nad powierzchnią planety. Zjawisko o szerokości 1200 km badano z sondy znajdującej się w odległości 6000 km.
Jak wynika z tych obserwacji, cząstki w postaci kropel cieczy tworzące chmury mają średnicę około 1,2 mikrometra, czyli około jednej pięćdziesiątej grubości ludzkiego włosa.
Fakt, że zaobserwowana gloria ma 1200 km szerokości, oznacza, że co najmniej w tej skali cząsteczki w górnych warstwach chmur są jednorodne.
Różnice w jasności zaobserwowanych pierścieni zjawiska glorii są jednak inne, niż wynikałoby to z chmur zawierających kwas siarkowy wymieszany z wodą, co sugeruje, że mogą tam zachodzić też inne zjawiska chemiczne.
Jedna z hipotez mówi, że przyczyną jest „pochłaniacz promieni UV”. Ten nieznany czynnik atmosferyczny zaobserwowano w promieniowaniu ultrafioletowym. Tworzy on tajemnicze ciemne plamy w górnych warstwach chmur Wenus. Należy jednak przeprowadzić dokładniejsze badania, aby potwierdzić to założenie.
Więcej informacji:
Publikacja W.J. Markiewicza i wsp. “Glory on Venus Cloud Tops and the Unknown UV Absorber,” została zaakceptowana do publikacji w czasopiśmie Icarus. http://dx.doi.org/10.1016/j.icarus.2014.01.030
Markus Bauer
Rzecznik ESA ds. nauki i eksploracji bezzałogowej
Tel: +31 71 565 6799
Komórka: +31 61 594 3 954
Email: markus.bauer@esa.int
Wojciech Markiewicz
Instytut Badań Układu Słonecznego im. Maxa Plancka, Niemcy
markiewicz@mps.mpg.de
Håkan Svedhem
Główny naukowiec projektu Venus Express
Email: hakan.svedhem@esa.int
