Normale materie – het soort waaruit alles bestaat wat we kunnen zien – maakt minder dan 10% van het heelal uit. Ongeveer een kwart daarvan bestaat uit een mysterieuze stof die niet detecteerbaar is, genaamd ‘donkere materie’. De resterende driekwart bestaat uit de nog vreemdere, ongrijpbare ‘donkere energie’.

Door miljarden sterrenstelsels tot op een afstand van tien miljard lichtjaar te observeren, stelt de Euclid-satelliet van de ESA de grootste kaart ooit samen van de structuur van het heelal, zowel in ruimte als in tijd. De bevindingen zullen ons vertellen hoe het heelal zich heeft uitgebreid en hoe de structuur zich in de loop van de kosmische geschiedenis heeft gevormd, waardoor we meer te weten komen over de rol van zwaartekracht en de aard van donkere energie en donkere materie.

Van oudsher wordt de ruimte gezien als een oord van rust, maar inmiddels weten we hoe het echt zit: het is daarbuiten heet en er heerst een enorme energie.

De heetste delen van het heelal stralen in röntgenlicht. De XMM-Newton van de ESA legt dit licht al sinds 1999 vast, waardoor we diep in het centrum van sterrenstelsels kunnen kijken, kunnen onderzoeken wat er in en rond zwarte gaten gebeurt, en explosieve gebeurtenissen zoals gammastraaluitbarstingen kunnen volgen. NewAthena van de ESA wordt het kroonjuweel van de volgende generatie röntgentelescopen en zal een revolutionaire impact hebben op vrijwel elk onderdeel van de moderne astrofysica.

NewAthena zal worden aangevuld door ESA’s LISA, het eerste ruimteobservatorium dat zich toelegt op het bestuderen van zwaartekrachtgolven. Deze rimpelingen in het weefsel van ruimte-tijd worden uitgezonden tijdens de krachtigste gebeurtenissen in het heelal, zoals wanneer paren zwarte gaten samenkomen en samensmelten.